قارچ پا یکی از شایعترین مشکلات پوستی است که اغلب نواحی بین انگشتان و کف پا را درگیر میکند. این عفونت قارچی میتواند با علائمی مثل خارش، قرمزی، پوستهپوسته شدن و حتی ترکخوردگی پوست همراه باشد. بیشتر اوقات در اثر تعریق زیاد، کفش نامناسب یا رطوبت طولانیمدت ایجاد میشود. در این مقاله بیشتر با قارچ پوستی پا و روشهای قطعی درمان آن آشنا میشویم.
قارچ پا چیست؟
قارچ پا یا همان پای ورزشکاران، یک عفونت قارچی شایع است که معمولاً بین انگشتان یا کف پا دیده میشود. این اسم بیشتر به این دلیل انتخاب شده که در ورزشکاران، بهخاطر پوشیدن طولانیمدت کفشهای بسته و تعریق زیاد پا، بیشتر دیده میشود؛ اما در واقع هر کسی ممکن است به آن مبتلا شود.
این بیماری به راحتی از طریق تماس با سطوح آلوده مثل کف سالنهای ورزشی، حوله یا جوراب مشترک منتقل میشود و حتی ممکن است به قسمتهای دیگر بدن هم سرایت کند. اگرچه معمولاً خطرناک نیست و با داروهای ضدقارچ یا درمانهای خانگی قابل کنترل است، ولی اگر درمان نشود، میتواند شدیدتر شود و عفونتهای باکتریایی یا درد و تورم ایجاد کند.
قارچ ناخن پا هم نوع دیگری از این عفونتهاست که با تغییر رنگ، ضخیم شدن یا خرد شدن ناخن همراه است و اگر زودتر رسیدگی شود، راحتتر درمان خواهد شد.
علائم قارچ پا را چگونه تشخیص دهیم؟
- قرمزی و پوستهپوسته شدن پوست پا: بیشتر بین انگشتان دیده میشود و معمولا با خارش همراه است.
- خشکی غیرعادی کف پا: اگر پوست کف پایتان بیش از حد خشک و ترکخورده شده، ممکن است نشانه قارچ باشد.
- خارش آزاردهنده: خارش مداوم مخصوصا بین انگشتان یکی از اولین نشانههاست.
- سوزش یا احساس داغی در پا: ممکن است در کف پا یا بین انگشتان حس شود.
- مور مور شدن یا بیحسی خفیف: گاهی همراه با خارش و سوزش است.
- تاولهای کوچک پر از مایع: در موارد شدیدتر، تاولهایی با مایع شفاف یا چرکی ظاهر میشوند.
- زخم، ترک یا خونریزی پوست: اگر پوست پایتان زخم شده یا خونریزی دارد، ممکن است قارچ عامل آن باشد.
- بوی بد پا: بوی ناخوشایند، میتواند از وجود قارچ خبر دهد.
- تغییر در ظاهر ناخنها: اگر ناخنهایتان شکننده، زرد یا ضخیم شدهاند، احتمال قارچ وجود دارد.
- بلند شدن یا کنده شدن ناخن از بستر: این تغییر هم میتواند نشانه درگیری ناخن با قارچ باشد.
انواع قارچهای پوستی پا
قارچهای پوستی پا انواع مختلفی دارند که هرکدام میتوانند پوست، ناخن یا حتی در مواردی اندامهای داخلی را درگیر کنند. رایجترین نوع آن «تینه آ پدیس» یا همان پای ورزشکار است که بیشتر بین انگشتان پا دیده میشود و با خارش، سوزش و بوی ناخوشایند همراه است.
نوع دیگری از این عفونتها، «کاندیدیازیس پوستی» است که در محیطهای مرطوب و در افرادی با تعریق زیاد یا استفاده طولانیمدت از کفش بسته ایجاد میشود. همچنین، قارچ ناخن پا یا «اونیکومایکوز» باعث تغییر رنگ، ضخیم شدن و شکنندگی ناخنها میشود و در برخی موارد به صورت «تینئا اونگوئیوم» از پوست پا به ناخن سرایت میکند.
ین نوع عفونتها معمولاً در افراد با سیستم ایمنی ضعیفتر دیده میشوند و به راحتی میتوانند از طریق سطوح آلوده یا تماس مستقیم منتقل شوند.
بیشتر بخوانید: اگزما پوستی; علائم و روشهای درمان
علتهای ابتلا به قارچ پا چیست؟
ابتلا به قارچ پوستی در نواحی مختلف مثل انگشتان پا معمولاً به شرایطی مربوط میشوند که رشد قارچ را تسهیل میکنند. در ادامه به مهمترین آنها اشاره میکنیم:
1. پوشیدن کفشهای تنگ یا کفشهایی که تهویه مناسبی ندارند، مخصوصا در مدت طولانی، باعث گرم و مرطوب شدن محیط پا میشود؛ شرایطی ایدهآل برای رشد قارچ.
2. ماندن طولانیمدت رطوبت روی پوست پا، بهخصوص در ناحیه بین انگشتان، یکی از عوامل اصلی در ابتلا به این بیماری است. خشک نکردن کامل پا بعد از حمام یا ورزش میتواند زمینهساز عفونت قارچی شود.
3. وجود زخم، خراش یا ترکهای کوچک در پوست پا، راه ورود قارچ به بدن را باز میکند و احتمال بروز یا شدت گرفتن عفونت را بالا میبرد.
4. عدم رعایت بهداشت، مانند نشستن منظم پاها یا تعویض نکردن جوراب بهموقع، میتواند شرایط را برای رشد قارچ مهیا کند. همچنین استفاده مشترک از وسایلی مثل دمپایی، کفش یا حوله نیز عامل مهمی در انتقال بیماری است.
5. راه رفتن با پای برهنه در محیطهای عمومی مرطوب مانند استخرها، سالنهای ورزشی، رختکنها یا دوشهای عمومی، یکی از شایعترین راههای ابتلا به قارچ پا مخصوصا در فصول گرم سال است.
روشهای قطعی درمان قارچ پوستی پا
قارچ پا یا پای ورزشکار معمولاً بیماری خطرناکی نیست و با داروهای ضد قارچ یا درمانهای خانگی قابل درمان است. اما اگر به موقع به آن رسیدگی نکنید یا جلوی آن را نگیرید، ممکن است بدتر شود و باعث عفونتهای باکتریایی یا مشکلات غدد لنفاوی شود.
اولین قدم برای درمان، پیدا کردن علت و کنار گذاشتن آن است. برای درمان، معمولاً نیاز به داروهای ضد قارچ خوراکی مثل تربینافین یا فلوکونازول است و بعضی وقتها هم لاکهای ضد قارچ کمککنندهاند. درمان ممکن است چند ماه طول بکشد، اما با راهنمایی بهترین متخصص پوست و مو در غرب تهران میتوانید بهترین روش را انتخاب کنید.
درمان خانگی قارچ پا
درمان خانگی قارچ پا را میتوان با روشهای ساده و در دسترس انجام داد:
روغن نارگیل و روغن زیتون: این روغنها خاصیت ضد قارچی دارند و اگر آنها را مستقیم روی ناخن بمالید و کمی ماساژ دهید، به مرور قارچها کاهش پیدا میکنند.
سیب زمینی: سیب زمینی خواص ضدباکتریایی دارد و کمک میکند ناخن و پوست اطراف آن تمیز شود و قارچ کمتر رشد کند.
عسل طبیعی: عسل از قدیم برای درمان عفونتها استفاده شده و به دلیل خاصیت ضدباکتریایی و ضد قارچی، میتواند در بهبود قارچ پا موثر باشد، البته بهتر است عسل ارگانیک باشد.
روغن درخت چای: این روغن هم ضد قارچ است، اما قبل از استفاده بهتر است کمی روی پوست تست شود یا با پزشک مشورت کنید.
سیر، زنجبیل، زردچوبه و جوش شیرین: این مواد طبیعی هم میتوانند کمککننده باشند؛ آنها را روی محل عفونت بگذارید، بعد از ۱۰ تا ۲۰ دقیقه خشک کنید.
رعایت بهداشت روزانه: پاهایتان را همیشه تمیز و خشک نگه دارید، بعد از شستن، پوستهای مرده بین انگشتان را به آرامی جدا کنید و محل قارچ را خنک نگه دارید.
کفش و جوراب مناسب: پوشیدن کفشهای با تهویه خوب و جورابهایی که رطوبت را جذب میکنند، کمک میکند پاها خشک بمانند و قارچ کمتر رشد کند.
داروهای موضعی: بعد از هر بار شستن پا، از پماد یا کرمهای ضد قارچ استفاده کنید؛ اگر قارچ شدید بود، پزشک ممکن است داروی خوراکی هم تجویز کند.
راههای جلوگیری از قارچ پوستی پا
🔹 حفظ بهداشت پاها اهمیت بالایی دارد؛ همیشه پاها، جوراب و کفشهایتان را تمیز و خشک نگه دارید تا محیط مناسب برای رشد قارچها فراهم نشود.
🔹 شستشوی روزانه پاها با آب و صابون و خشک کردن کامل بین انگشتان، به خصوص بعد از ورزش یا فعالیت بدنی، از ایجاد عفونت جلوگیری میکند.
🔹 بهتر است پاها را برای مدت طولانی در کفش نگه ندارید و در فرصتهای مناسب به آنها استراحت دهید تا رطوبت و گرما کاهش یابد.
🔹 استفاده از کفشهایی با تهویه مناسب مانند مدلهای چرمی یا کرباسی و در فصل گرم ترجیحاً صندل، به تنفس بهتر پوست پا کمک میکند و از تعریق بیش از حد جلوگیری میکند.
🔹 انتخاب جورابهایی با الیاف طبیعی مثل نخ، پشم یا ابریشم، رطوبت پا را جذب میکند و محیط خشکتری ایجاد میکند.
🔹 در مکانهای عمومی مرطوب مانند استخر، رختکن یا حمامهای عمومی، همیشه دمپایی شخصی بپوشید و از پا برهنه راه رفتن خودداری کنید.
🔹 از به اشتراک گذاشتن کفش، جوراب یا دمپایی با دیگران خودداری کنید تا انتقال قارچها کاهش یابد.
🔹 نظافت منظم کفشها و خشک کردن کامل آنها قبل از استفاده مجدد بسیار مهم است؛ همچنین در زمان خشک شدن کفشها از یک جفت کفش جایگزین استفاده کنید.
🔹 حولهها، ملافهها و وسایل شخصی مانند لوازم پدیکور باید جداگانه و مرتب شسته شوند و هرگز به صورت مشترک استفاده نشوند.
🔹 اگر حیوان خانگی دارید و شاهد ریزش غیرعادی مو در آن هستید، احتمال ابتلا به عفونت قارچی وجود دارد؛ مراجعه به دامپزشک و درمان به موقع، از انتقال بیماری به انسان جلوگیری میکند.
🔹 در صورتی که مجبورید کفشهایتان را برای مدت طولانی بپوشید، استفاده از پودرهای ضد تعریق یا ضد قارچ برای پا میتواند به کاهش رطوبت و عفونت کمک کند.
جمع بندی
قارچ پوستی پا یکی از مشکلات رایج پوستی است که بیشتر در محیطهای گرم و مرطوب پا، مخصوصاً بین انگشتان، ایجاد میشود. این بیماری معمولاً خطرناک نیست، اما اگر به آن رسیدگی نشود، ممکن است طولانیمدت شود یا به عفونتهای شدیدتری منجر شود.
شناسایی زودهنگام علائم، رعایت بهداشت پا، خشک نگهداشتن آن و استفاده از داروهای ضد قارچ میتواند به درمان کامل کمک کند. اگر علائم ادامهدار بودند یا عفونت چند بار برگشت، بهتر است حتما با یک پزشک مشورت شود تا درمان دقیقتری انجام گیرد.