زگیل پوستی چیست و چگونه از بروز آن جلوگیری کنیم؟

زگیل‌های پوستی، توده‌های کوچک و اغلب زبری هستند که بر اثر عفونت ویروسی به وجود می‌آیند. اگرچه معمولاً بی‌ضررند اما می‌توانند ظاهر ناخوشایندی داشته باشند و گاهی دردناک باشند. در این مقاله، به بررسی جامع زگیل پوستی می‌پردازیم. از جمله اینکه زگیل چیست و چگونه درمان می‌شود؟ چه عواملی باعث ایجاد زگیل می‌شوند و چگونه می‌توان از بروز آن پیشگیری کرد؟ با ما همراه باشید تا به پاسخ سوالات خود برسید و اطلاعات کاملی در مورد این مشکل شایع پوستی کسب کنید.

زگیل پوستی چیست؟

زگیل پوستی، برآمدگی‌های کوچکی هستند که معمولاً در اثر عفونت ویروسی پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می‌شوند. این ویروس از طریق تماس مستقیم با پوست آلوده یا سطوح آلوده منتقل شده و در لایه‌های فوقانی پوست تکثیر می‌شود. تصور رایج درباره ایجاد زگیل به دلیل کوتاه کردن ناخن یا زخم‌های باز، گرچه ممکن است به عنوان عاملی تسهیل‌کننده عمل کند، اما علت اصلی بروز زگیل نیست

زگیل‌ها در انواع و اندازه‌های مختلفی وجود دارند و معمولاً در نواحی مانند دست‌ها، پاها و صورت دیده می‌شوند. اگرچه زگیل‌ها معمولاً بی‌خطر هستند اما می‌توانند ظاهر ناخوشایندی داشته باشند و گاهی اوقات دردناک یا خارش‌دار باشند. کودکان به دلیل سیستم ایمنی ضعیف‌تر نسبت به بزرگسالان بیشتر مستعد ابتلا به زگیل هستند. برای درمان زگیل، روش‌های مختلفی مانند درمان‌های خانگی، داروهای موضعی و روش‌های پزشکی وجود دارد. با این حال، بهتر است قبل از هرگونه اقدامی با بهترین پزشک پوست و مو مشورت کنید تا روش درمانی مناسب برای شما تعیین شود.

علت ایجاد زگیل پوستی

زگیل پوستی، نتیجه عفونت ویروسی پاپیلوما انسانی (HPV) است که از طریق تماس مستقیم یا غیرمستقیم با پوست فرد آلوده یا سطوح آلوده منتقل می‌شود. عواملی که خطر ابتلا به زگیل را افزایش می‌دهند شامل صدمات و آسیب‌های سطحی به پوست، عفونت‌های پوستی که موجب شکستگی لایه‌های بیرونی می‌شوند، و تماس مکرر پوست با رطوبت است. همچنین افرادی که دچار تعریق بیش از حد در دست‌ها و پاها (هیپرهیدروزیس) هستند یا عادت به جویدن ناخن دارند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند. استخرهای عمومی و مکان‌های مشترک مانند سالن‌های ورزشی نیز می‌توانند منبع انتقال ویروس باشند.

ویروس HPV انواع مختلفی دارد که هر نوع آن ممکن است باعث ایجاد زگیل در قسمت‌های مختلف بدن شود. این ویروس پس از ورود به بدن از طریق زخم‌های باز یا خراش‌ها، سلول‌های پوست را آلوده کرده و باعث رشد غیر طبیعی آن‌ها و تشکیل زگیل می‌شود. مدت زمان ظاهر شدن زگیل پس از ابتلا به ویروس، متغیر است و ممکن است سال‌ها طول بکشد.

لازم به ذکر است که زگیل‌های پوستی معمولی خطر ابتلا به سرطان را افزایش نمی‌دهند. اما زگیل‌های تناسلی که نوع دیگری از HPV هستند، از طریق تماس جنسی منتقل می‌شوند و می‌توانند منجر به سرطان‌های دستگاه تناسلی شوند.

آیا زگیل پوستی مسری است؟

بله، زگیل‌های پوستی بسیار مسری هستند و می‌توانند از طریق تماس مستقیم یا غیرمستقیم منتقل شوند. تماس مستقیم به معنی لمس زگیل یا برخورد پوست با پوست فردی است که مبتلا به زگیل است. حتی چیدن زگیل و لمس دیگر قسمت‌های بدن می‌تواند باعث گسترش آن به نواحی دیگر شود.  

علائم زگیل‌های پوستی چیست؟

علائم زگیل‌های پوستی به‌صورت زیر هستند:

1. برآمدگی‌های کوچک و برجسته روی پوست با اندازه ۱ تا ۱۰ میلی‌متر.
2. سطح زگیل ممکن است خشن، صاف، یا گل‌کلمی‌شکل باشد.
3. زگیل‌ها می‌توانند منفرد یا به‌صورت خوشه‌ای ظاهر شوند.
4. زائده‌ها ممکن است خارش داشته باشند.
5. نواحی رایج بروز زگیل شامل صورت، دست‌ها، زانوها و پاها است.
6. زگیل‌ها ممکن است به شکل‌های گنبدی، تخت، یا نخی دیده شوند.
7. رنگ زگیل‌ها ممکن است پوست‌رنگ، قهوه‌ای، خاکستری، یا سیاه باشد.
8. احتمال مشاهده نقاط سیاه یا قهوه‌ای کوچک بر روی زگیل.
9. زگیل ممکن است در اطراف و زیر ناخن‌ها ظاهر شود.
10. برآمدگی‌های گوشتی به رنگ‌های قرمز، سفید، صورتی یا برنزه.

انواع زگیل پوستی

زگیل‌های پوستی بسته به محل بروز و نوع ویروس HPV عامل آن، به چند دسته مختلف تقسیم می‌شوند:

• زگیل‌های معمولی: این نوع زگیل‌ها بیشتر به شکل توده‌های سخت و خشن با سطح زبر دیده می‌شوند و معمولاً روی انگشتان، دست‌ها، یا زانوها ظاهر می‌شوند. اندازه این زگیل‌ها از چند میلی‌متر تا یک سانتی‌متر متفاوت است و ممکن است به صورت گرد یا چندضلعی باشند. زگیل‌های معمولی به مرور زمان می‌توانند تکثیر شوند و نواحی بیشتری را تحت تأثیر قرار دهند.
• زگیل‌های تخت: زگیل‌های تخت عمدتاً در صورت، پشت دست، و ساق پا دیده می‌شوند. این زگیل‌ها دارای سطح صاف و اندازه‌ای کوچک هستند و به صورت خال‌هایی به رنگ‌های صورتی، قهوه‌ای یا زرد مشاهده می‌شوند. این نوع زگیل‌ها به کندی رشد می‌کنند و به دلیل ظاهر کم‌حجم خود، کمتر توجه افراد را به خود جلب می‌کنند.
• زگیل‌های فیلیفرم: این زگیل‌ها شبیه به رشته‌های باریک و بلند هستند و اغلب در نواحی صورت، به‌ویژه در نزدیکی لب‌ها و پلک‌ها، ظاهر می‌شوند. شکل باریک و نخی این زگیل‌ها باعث می‌شود که به راحتی قابل شناسایی باشند و بیشتر در افراد بالغ مشاهده می‌شوند.
• زگیل‌های موزاییکی: زگیل‌های موزاییکی به صورت خوشه‌های زگیل‌های به‌هم پیوسته دیده می‌شوند که عمدتاً در کف دست یا پا ایجاد می‌شوند. این زگیل‌ها به صورت گروهی ظاهر شده و ممکن است باعث ناراحتی و درد شوند، به‌ویژه زمانی که در نقاطی تحت فشار مانند کف پا باشند.
• زگیل‌های کف پا: زگیل‌های کف پا به صورت برجستگی‌های سخت و خشن در کف پا ظاهر می‌شوند و معمولاً دارای نقاط سیاه ریز هستند. برخلاف دیگر زگیل‌ها، این نوع به دلیل محل قرارگیری تحت فشار قرار می‌گیرد و به داخل رشد می‌کند که گاهی باعث ایجاد درد و ناراحتی می‌شود.
• زگیل‌های تناسلی: این نوع زگیل‌ها شبیه به توده‌های کوچک گوشتی با ظاهری شبیه گل کلم هستند و از طریق تماس جنسی منتقل می‌شوند. زگیل‌های تناسلی در نواحی مانند آلت تناسلی، مقعد و مجرا دیده می‌شوند و برخی از انواع آن‌ها ممکن است خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را در زنان افزایش دهند.

درمان زگیل پوستی

برای درمان زگیل‌های پوستی، مراجعه به پزشک زمانی توصیه می‌شود که این عارضه‌ها دردناک باشند، به‌خصوص در صورت یا ناحیه تناسلی قرار گیرند، علائم عفونت (مانند قرمزی، التهاب، یا حرارت) داشته باشند، یا تعداد زیادی از آنها ظاهر شود. در مواردی که فرد دارای سیستم ایمنی ضعیف است یا باردار است، مشاوره با پزشک پیش از هر درمان خانگی ضروری است. همچنین، برخی از زگیل‌ها به‌طور طبیعی با گذشت زمان بدون درمان خاصی از بین می‌روند؛ اما منتظر ماندن برای ناپدید شدن آن‌ها ممکن است منجر به بزرگتر شدن زگیل‌ها یا انتقال ویروس به دیگران شود.

درمان‌های تخصصی زگیل پوستی بسته به نوع و شدت زگیل و شرایط سلامت فرد، می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• کرایوتراپی: انجماد زگیل با استفاده از نیتروژن مایع
• درمان دارویی: استفاده از داروهای موضعی حاوی اسید سالیسیلیک یا سایر مواد شیمیایی
• چسب‌های پزشکی: پوشاندن زگیل با چسب‌های مخصوص برای جدا کردن آن از پوست
• تزریق دارو: تزریق داروهایی مانند اینترفرون یا بلئومایسین به داخل زگیل
• جراحی: در موارد شدید و مقاوم به درمان، ممکن است جراحی برای برداشتن زگیل لازم باشد

درمان‌های خانگی

اگرچه برخی درمان‌های خانگی مانند استفاده از سیر، سرکه سیب یا آلوئه‌ورا ممکن است برای برخی افراد موثر باشد، اما هیچ‌کدام از آن‌ها به اندازه روش‌های درمانی پزشکی اثبات شده و قابل اعتماد نیستند. قبل از استفاده از هرگونه درمان خانگی، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

روش های جلوگیری از زگیل پوستی

خبر خوب این است که با رعایت برخی نکات ساده می‌توانید از گسترش زگیل‌ها جلوگیری کرده و حتی از ابتلا به آن‌ها پیشگیری کنید.

• دستان خود را به‌طور مرتب بشویید، به‌خصوص پس از تماس با افرادی که زگیل دارند. این کار به کاهش خطر انتقال ویروس کمک می‌کند.
• پاها و دستان خود را همیشه خشک نگه‌دارید. محیط‌های مرطوب می‌توانند به گسترش زگیل‌ها کمک کنند.
• هنگام استفاده از رختکن یا حمام عمومی، حتماً دمپایی یا صندل بپوشید تا از تماس با سطوح آلوده جلوگیری کنید.
• حوله، لباس، تیغ، و دیگر وسایل شخصی را به‌هیچ‌وجه با دیگران به اشتراک نگذارید.
• پرهیز از جویدن ناخن‌ها, این کار می‌تواند راهی برای ورود ویروس به پوست باشد.
• از مرطوب کننده به‌ویژه در مناطق حساس استفاده کنید تا از ترک‌خوردگی و آسیب جلوگیری کنید.
• در صورت بروز بریدگی یا زخم، آن‌ها را با چسب زخم بپوشانید تا از ورود ویروس جلوگیری شود.
• به‌محض مشاهده علائم زگیل یا تغییر رنگ در زگیل‌های خود، با پزشک مشورت کنید تا از پیشرفت بیماری جلوگیری کنید.

اقداماتی برای کنترل زگیل پوستی

• پس از لمس زگیل، بلافاصله دست‌های خود را بشویید تا از گسترش ویروس جلوگیری کنید.
• در صورت داشتن زگیل کف پا، روزانه جوراب‌های خود را تعویض کنید و کف حمام را به‌خوبی تمیز کنید.
• از بانداژ برای پوشاندن زگیل‌ها استفاده کنید تا از تماس مستقیم آن‌ها با پوست سالم جلوگیری شود. همچنین از خراشیدن یا کندن آن خودداری کنید.

جمع بندی زگیل پوستی

زگیل پوستی، یک عفونت ویروسی رایج است که اغلب بر روی دست‌ها و پاها ظاهر می‌شود. این زائده‌های پوستی معمولاً بی‌ضرر هستند اما ممکن است از نظر ظاهری آزاردهنده باشند. روش‌های مختلفی برای درمان زگیل پوستی وجود دارد که شامل درمان‌های خانگی، داروهای موضعی و روش‌های پزشکی مانند انجماد و لیزر می‌شود. انتخاب روش درمانی مناسب به نوع، اندازه و محل زگیل بستگی دارد. برای تشخیص دقیق و درمان موثر زگیل پوستی، بهتر است به پزشک متخصص پوست مراجعه کنید.