کهیر یکی از رایجترین مشکلات پوستی است که خیلی از ما ممکن است حداقل یکبار در زندگی تجربهاش کرده باشیم. این عارضه معمولاً بهصورت ناگهانی ظاهر میشود و ممکن است بخشهای مختلفی از بدن را درگیر کند. کهیر همیشه علت مشخصی ندارد و گاهی بدون هیچ پیشزمینهای بروز میکند.
در این مطلب قرار است با هم نگاهی بیندازیم به انواع مختلف کهیر، راههایی که برای کنترل یا پیشگیری از آن وجود دارد و نکاتی که دانستنشان میتواند برای کسانی که با این مشکل سروکار دارند مفید باشد.
کهیر چیست و چرا بهوجود میاید؟
کهیر، یک واکنش پوستی است که با ظاهر شدن ضایعات قرمز، برجسته و خارشدار روی پوست مشخص میشود. این عارضه معمولاً به صورت ناگهانی ظاهر شده و ممکن است در قسمتهای مختلف بدن دیده شود. علت اصلی بروز آن فعال شدن سلولهای ایمنی پوست و آزادسازی مادهای به نام هیستامین است که منجر به نشت مایع از رگهای خونی و ایجاد تورم و خارش میشود.
این عارضه میتواند موقت یا مزمن باشد و در اکثر موارد خطری جدی ندارد، هر چند گاهی ممکن است همراه با علائم حساسیتی باشد. این مشکل شایع است و بسیاری از افراد تجربهای کوتاهمدت یا طولانی از آن دارند.
انواع کهیر پوستی
در ادامه به رایجترین انواع کهیر و ویژگیهای هر کدام میپردازیم:
۱. کهیر حاد
یکی از شایعترین انواع این عارضه است که معمولا به صورت ناگهانی ظاهر شده و کمتر از ۶ هفته ادامه دارد. این عارضه با تورم، قرمزی و خارش پوست همراه است. از دلایل رایج آن میتوان به واکنش آلرژیک به غذا، دارو، نیش حشرات یا عفونتها اشاره کرد. در بسیاری از موارد خودبهخود بهبود مییابد، اما برای کاهش علائم، استفاده از آنتیهیستامینها و در موارد شدیدتر، داروهای کورتیکواستروئیدی توصیه میشود.
۲. کهیر مزمن
کهیر مزمن بیش از ۶ هفته ادامه دارد و ممکن است به صورت مداوم یا متناوب ظاهر شود. علت دقیق آن همیشه مشخص نیست، اما عوامل احتمالی شامل اختلالات خودایمنی، عفونتها، برخی داروها یا عوامل محیطی است. این نوع کهیر تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی فرد دارد. پزشکان برای درمان، پرهیز از عوامل تحریککننده، داروهای ضد حساسیت و گاهی درمانهای تخصصیتر مانند ایمونوتراپی را تجویز میکنند.
۳. کهیر فیزیکی
این نوع در اثر تماس مستقیم پوست با عوامل فیزیکی مانند سرما، گرما، نور خورشید، فشار یا ورزش ایجاد میشود. علائم آن معمولا بلافاصله بعد از تماس با محرک ظاهر میشوند.
۴. کهیر کولینرژیک
این نوع زمانی رخ میدهد که دمای بدن افزایش پیدا میکند، مانند هنگام ورزش، استرس، تب یا حتی دوش آب گرم. کهیر کولینرژیک با برجستگیهای کوچک و خارشدار همراه است که معمولا با هالهای سفیدرنگ احاطه شدهاند. تصور میشود که فعالیت سیستم عصبی یا واکنش بدن به تعریق، در بروز آن نقش دارد. این کهیر معمولا طی چند دقیقه تا چند ساعت ظاهر میشود و خودبهخود از بین میرود. با این حال، برای تشخیص و درمان دقیق، مراجعه به بهترین متخصص پوست و مو توصیه میشود.
۵. کهیر دارویی
این عارضه نوعی واکنش حساسیتی نسبت به مصرف داروهاست. داروهایی مانند آنتیبیوتیکها، مسکنها، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و برخی مکملها از علل شایع آن هستند. در برخی موارد، این نوع کهیر با تورم صورت، لبها و گلو همراه است که ممکن است خطرناک باشد. در موارد شدید، نیاز به مراقبت فوری پزشکی یا بستری شدن وجود دارد.
۶. کهیر عصبی
کهیر عصبی در نتیجه فشارهای روانی، اضطراب یا استرس شدید بروز میکند. این نوع کهیر معمولا به شکل برجستگیهای قرمز و خارشدار ظاهر میشود که پس از تجربه اضطراب یا تنشهای عصبی نمایان میشوند. توصیه میشود در دوره ابتلا از مصرف نوشیدنیهای حاوی کافئین و الکل که میتوانند شدت علائم را افزایش دهند، پرهیز شود.
علائم کهیر چیست؟
مهمترین علائم شامل موارد زیر است:
- برجستگیهای قرمز رنگ و خارشدار که میتوانند در هر نقطهای از بدن ظاهر شوند، و اندازه و شکل آنها متفاوت است.
- احساس سوزش و خارش شدید در نواحی بروز کهیر.
- قرمز شدن و التهاب پوست در اطراف ضایعات.
- تورم در بخشهایی مانند صورت، لبها، پلکها و گلو.
- مشاهدۀ برجستگیهای سفید بعد از فشار دادن بر روی ضایعهها.
همچنین، اگر این عارضه به مدت طولانی باقی بماند یا همراه با تورمهای عمیقتر و علائم دیگر مانند مشکلات تنفسی یا گیجی باشد، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید، چون ممکن است نشانۀ عوارض جدی مانند شوک آنافیلاکسی باشد.
بیشتر بخوانید: اگزما پوستی چیست؟ بررسی علائم و درمان اگزما پوستی
علت کهیر زدن بدن چیست؟
علت کهیر زدن بدن معمولا مشخص نیست و در بیشتر موارد مردم نمیدانند چه چیزی باعث بروز آن شده است. نوع مزمن این حالت ممکن است به عنوان پاسخ خودایمنی ایجاد شود، اما همچنان علت قطعی شناخته نشده است. زمانی که بدن به محرکهایی مانند آلرژنها واکنش نشان میدهد، هیستامین و مواد شیمیایی دیگری آزاد میشود که باعث التهاب و تجمع مایعات زیر پوست شده و ظاهر کهیر را به وجود میآورند.
در کل، علت این عارضه برای هر فرد متفاوت است و به عوامل مختلفی بستگی دارد:
- آلرژیها: تماس با غذاهای حساسیتزا، داروها، نیش حشرات، گرده و مواد شیمیایی.
- عفونتها: ویروسی، باکتریایی یا قارچی.
- بیماریهای خودایمنی: سیستم ایمنی بدن به بافتهای خودش حمله میکند.
- عوامل فیزیکی: حرارت، سرما، فشار، نور خورشید و فعالیتهایی مانند ورزش و تعریق.
- عوامل روانی: استرس، اضطراب و افسردگی که میتوانند منجر به تشدید یا بروز کهیر شوند.
- بیماریهای مزمن: نظیر تیروئید، دیابت، لوپوس یا برخی سرطانها.
راههای درمان کهیر پوستی
کهیر معمولاً بیماری خطرناکی نیست و در بیشتر موارد بعد از مدتی خودبهخود خوب میشود. اما چون علائمی مثل خارش، قرمزی، التهاب و سوزش پوست میتواند خیلی آزاردهنده باشد، بهتر است برای درمان آن اقدام کنیم.
بهترین قرصها برای درمان کهیر
اگر کهیر شدید باشد و با آنتیهیستامین کنترل نشود، ممکن است پزشک برای مدت کوتاهی داروهای کورتونی تجویز کند. این قرصها التهاب را سریع کاهش میدهند، اما حتماً باید زیر نظر پزشک مصرف شوند. از جمله رایجترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
دگزامتازون
بتامتازون
هیدروکورتیزون
پردنیزون
متیلپردنیزولون
بهترین آمپول برای درمان کهیر
در مواردی که عارضه شدید است یا همراه با واکنشهای آلرژیک خطرناک (مثل تنگی نفس یا تورم شدید)، ممکن است نیاز به تزریق آمپول اپینفرین باشد. معروفترین نوع آن آمپول اپیپن است که بهسرعت وارد خون شده و خارش، التهاب و قرمزی را کاهش میدهد.
درمان خانگی کهیر
گاهی اوقات با تغییر سبک زندگی میتوان کهیر را بهتر کنترل کرد یا حتی از بروز دوباره آن جلوگیری کرد. برای این کار بهتر است:
- از عوامل محرک مثل گرده گیاهان، بعضی خوراکیها یا مواد شوینده قوی دوری کنید.
- مصرف نوشیدنیهای کافئیندار یا الکلی را کم کنید.
- استرستان را با روشهایی مثل مدیتیشن یا ورزش کاهش دهید.
- لباسهای نخی و گشاد بپوشید تا پوستتان تحریک نشود.
- شویندهها و صابونهای ملایم و بدون عطر استفاده کنید.
- خوراکیها یا داروهایی که باعث حساسیت میشوند را شناسایی و حذف کنید.
درمان کهیر با طب سنتی
در طب سنتی باور بر این است که مصرف مواد غذایی با طبع گرم و خشک مثل فلفل، ادویهجات و گوشت قرمز ممکن است علائم کهیر را تشدید کند. در عوض، خوردن خوراکیهایی با طبع سرد و مرطوب مثل خیار، کاهو و ماءالشعیر میتواند به کاهش قرمزی و التهاب کمک کند.
سوالات متداول
برای کاهش علائم، بهتر است غذاهای ضد التهاب مانند میوهها، سبزیجات، غلات کامل و آب زیادی بنوشید و از مصرف مواد حساسیتزا یا محرکها پرهیز کنید. همچنین، در صورت نیاز، پزشک ممکن است داروهای ضد آلرژی یا ضد التهاب تجویز کند.
کهیر زمانی ممکن است خطرناک باشد که همراه با علائم شدید مانند تنفس دشوار، ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا احساس فشار در قفسه سینه باشد. این حالتها نشان دهنده واکنش شدید آلرژیک یا آنفوریما است و نیاز به مراقبت فوری دارد. همچنین، اگر کهیر همراه با استفراغ، سرگیجه، رنگ پریدگی یا ضعف شدید باشد، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
معمولاً بین چند ساعت تا چند روز، برطرف میشود. اما اگر بیشتر از دو هفته ادامه پیدا کند، به آن کهیر مزمن گفته میشود و نیاز به پیگیری و درمان تخصصی دارد.